Ne çok duyuyoruz 'duygusal zeka'yı. Kariyer için en büyük doktrin olduğu ifade ediliyor. Üstelik öğrenilebilir bir şey olduğu da söyleniyor.

ELİF AKTUĞ

Duygusal zekayla ilgili ilk kitabı 1995 yılında Dr. Daniel Goleman kaleme aldı. Ve bir de tanımını koydu, dedi ki, 'Duygusal zeka kendimiz ve başkalarının duygularını tanıma, kendimizi motive etme, içimizdeki ve ilişkilerimizdeki duyguları iyi yönetme yetisidir.' Yani duygusal zeka, anahtar bir insan yeteneğiydi. Tanışalı 16 yıl olmuş. Peki, bu 16 yılda duygusal zekayla ne kadar haşır neşir olmuşuz. Eğitim Danışmanı Eray Beceren'le konuştuk.

- Bizim duygusal zekamız parlak mıdır ülke olarak?

Duygusal zeka konusunda ülke ya da cinsiyet ayrımı yapmak istemiyorum. Ülkemizle ilgili olarak çoğu kişinin hemfikir olabileceği bir kaç konuda görüşlerimi ifade etmek isterim. Çoğunlukla görülen hususlar; 1- Duygularımızı ifade etme konusunda beceri noksanlığı, 2- Duyguları kontrol edememe, 3- Etkin bir öz değerlendirme yapılamaması ve hedef belirleyememe...

- Yetişme şartları, eğitim ve kültürün nasıl rolü var?

Elbette duygusal zekanın oluşumu ve gelişimi yaşadıklarımız, biriktirdiklerimizle çok ilgilidir. Aile, çevre büyük oranda etkilidir.

- Duygusal zeka ölçülebilir bir şey midir? Sonuç ne çıkarsa iyidir?

Bilim adamlarınca bir çok test ve ölçek geliştirilmiştir. Bu ölçek ve testler, genel olarak duygusal zeka seviyesini belirlemek için yeterli değildir ve de yeterli bir ölçek geliştirilemeyeceği de bilinmektedir. Bunun nedeni, duygu, düşünce ve tepkilerin, insanların yetiştikleri çevre ve kültüre bağlı olarak farklılıklar göstermesidir.

- Diyelim güçlü bir duygusal zekamız var. Bu ne işimize yarar?

Duygusal zeka seviyesi yüksek insanlar, diğerlerine göre; daha sağlıklı, daha mutlu, ilişkilerinde daha başarılı oluyorlar. İş hayatlarında sevilir hızlı yükselirler.

- Güçlendirilebilir mi?

IQ'nun aksine EQ yani duygusal zeka geliştirilebilir. Duygusal zeka, hayatın ilk yıllarında gelişmeye başlar. Çocuklar, anne-baba, öğretmen ve çevresindeki diğer insanlarla olan iletişimleri sırasında birbirlerine duygusal mesajlar gönderirler. Bu mesajların tekrarı çocukların duygusal yapısını ve davranışlarını oluşturur. Anne-baba gibi önemli insanlar dav ranışlarıyla çocuğun ileriki hayatına yansıtılan geçmişini oluştururlar.

- İş hayatında önemi var mıdır?

Çok önemlidir. Duygusal zeka yetkinliklerini etkin kullanmak önemli bir konudur.

- Aşk hayatında işe yarar mı?

Aşk hayatı ilişkilerin en önemli ve en hassas oldukları süreçtir. Bu göz önüne alındığında, duygusal zekası yüksek bireyler arasındaki ilişki diğerlerine nazaran daha sorunsuz ve daha mutlu yaşanır.

- Kadını hor görüp, öldüren bir toplumda duygusal zeka yoktur diyebilir miyiz?

Bu konu duygusal zekanın en önemli yetkinliklerinden, duygularını tanıma ve yönetme yetkinliğine karşılık geliyor. Farkındalığı ve etkililiği düşük kişi için duygusal zekası düşük demek doğrudur bence.

- Bu konu insanlara ne kadar erken öğretilmelidir acaba?

Bu konuda öğrenme doğumdan itibaren ve elbette aile ortamında başlıyor. Bireyin duygusal zeka gelişimi için aile çok önemlidir. Çocuk önce anne-babanın yaptıklarını söylediklerini taklit ederek, daha sonra ise davranış ve tepkilerini kopyalayarak kendi tarzını oluşturur.

- Evde basitçe kendimizi geliştirmemiz mümkün olabilir mi?

Bence kişisel gelişim kavramının içerisine giren her konuda kişinin kendi kendini geliştirmesi mümkündür. Objektif bir değerlendirme, etkili bir planlama, kararlılıkla üzerine giderek gelişim sağlamak mümkündür. Bu anlamda destek almak elbette gelişimi çok etkileyecektir.

KADINLAR DAHA İYİ İLİŞKİ KURUYOR

- Kadın ve erkeği kıyaslarsanız?

ABD'de MHS (Multi-Health Systems)'nin yaptığı, Kanadalı ve Amerikalılardan oluşan 4.500 erkek ve 3.200 kadın üzerinde yapılan 'Duygusal ve Sosyal Zeka Testi'nde kimi anahtar bulgular saptanmıştır. MHS Başkanı Dr. Steven Stein bunu şöyle yorumlamıştır: 'Sonuçlar, kadınların kendilerinin ve başkalarının duygularının daha çok farkında oldukları, kişilerarası daha iyi ilişki kurduklarını ve erkeklerden önemli ölçüde sosyal anlamda daha sorumlu olduklarını göstermektedir. Öte yandan erkekler, daha güçlü bir özsaygı yeteneğine sahiptirler ve kadınlara göre stresli ortamın anlık sorunlarıyla mücadelede daha başarılıdırlar.'